Hoe femicide het beeld vertroebelt
23-Apr-2026 12:37

Leestijd 4 minuten

Op de Parade staat momenteel de reizende expositie over femicide. Wie de verhalen leest, kan daarin verdriet en frustratie lezen. Terecht dat er aandacht voor wordt gevraagd, maar is die aandacht niet een deken waar een groter probleem achter schuil gaat?

In de media wordt vaak opgemerkt dat er per jaar 40 vrouwen worden vermoord. Uit cijfers van het CBS blijkt dat dit aantal al jaren gelijk is. Ook gaat het in 52% van de gevallen om de (ex-)partner, 7% om de ouders en 13% om familie. Dat maakt een moord op een vrouw niet minder erg, maar er wordt zelden bij verteld er per jaar 80 mannen worden vermoord (waarvan het aantal de afgelopen jaren wel is gedaald). Vaak wordt dan gesuggereerd dat mannen vaker in het criminele circuit worden gedood, maar volgens het CBS gaat het om 11%, terwijl 32% door een kennis wordt vermoord. Uiteraard is het CBS slechts een bron, maar ook in Europese rapporten zie ik vergelijkbare cijfers.

Nu is elke moord er een teveel, maar er wordt volgens mij nu wel veel aandacht op femicide gelegd. Een term die pas recent in beeld is gekomen omdat het eerder als bijvoorbeeld een moord in de relationele sfeer werd benoemd. Een label doet niets af aan een moord.

Femicide is mijn ogen echter een eindstation. Daar gaat iets aan vooraf en daar is volgens mij veel te weinig aandacht voor (overigens staat op een van de displays van de expositie wel wat 'rode vlaggen' zijn). Daarnaast is ook op te merken dat in Nederland verhoudingsgewijs helemaal niet zoveel vrouwen in 'relationele sfeer' worden vermoord, terwijl dit in de media wel wordt verteld.

Het gaat in feite om wat er achter de voordeur plaatsvindt. Dat is vaak voor de buitenwereld slecht zichtbaar en daarmee is het ook lastig om op te reageren. Daarmee is het probleem niet minder. Vandaag publiceerde het CBS cijfers over de meldingen bij Veilig Thuis. Het aantal meldingen (en adviezen) neemt toe en daarbij zijn vaker kinderen dan vrouwen betrokken. Dat verschil doet in feite niet ter zake, want mishandeling is niet goed te praten.

Als femicide slechts een (pijnlijke) exponent is van het huiselijke geweld, waarom wordt dan zoveel nadruk op gelegd? Ik lees vaak dat mannen andere mannen op hun gedrag moeten aanspreken, maar dat gaat dan vooral om het gedrag dat vooraf gaat aan femicide. Dat gedrag komt namelijk veel massaler voor. Dat is af te leiden dat 80% van de (jonge) vrouwen aangeeft onveiligheid te ervaren door (seksuele) intimidatie.

Ik vrees dat de aandacht voor femicide de werkelijke oorzaak minder zichtbaar maakt. Het is zeker terecht als de gemeente aangeeft door te willen gaan met beleid dat de veiligheid van vrouwen verbetert. Dat daarbij een aanpak van de fysieke ruimte (verlichting, zichtlijnen) makkelijker is dan het veranderen van gedrag (bij mannen), spreekt bijna voor zich.

Gedragsverandering is niet iets dat in een paar jaar wordt bereikt, dat kan wellicht wel een generatie of meer duren. Vergelijk maar eens de rol van de vrouw in de jaren vijftig van de vorige eeuw, met de rol van de vrouw nu. Steeds meer tegenwoordige vrouwen zijn hoger opgeleid, maar vragen ook om meer vrijheid. Dat mag natuurlijk, maar ik lees dan ook dat hierdoor minder relaties ontstaan. Dat kan natuurlijk ook niet weer de bedoeling zijn, want vrouwen en mannen moeten niet (op een nieuwe manier) tegenover elkaar komen te staan.

Ik zeg wel vaker dat beeldvorming afwijkt van de werkelijkheid. Dat lijkt ook in dit geval zo te zijn, want ik denk dat de meeste mannen en vrouwen nog altijd goed door een deur kunnen, maar voor een kleinere groep geldt dat niet. Dat moet zeker benoemd worden, maar niet de overhand krijgen. Ik zeg vaak dat het goede beloond moet worden en het foutieve niet. Soms moet het foutieve zelfs bestraft worden.

Aandacht voor femicide is goed, maar we moeten opletten dat hierbij niet hele groepen gestigmatiseerd worden. Dat gebeurt al te vaak in deze samenleving.

Auteur: Alfred Heeroma

136 keer werd dit bericht gelezen