In het gebied rondom de demonstratie was in bepaalde straten een verbod voor tractoren. Fotograaf: Alfred Heeroma - Bron: Den Bosch Politiek
Als je in Nederland een wet maakt, dan is de hoop en verwachting dat iedereen die wet respecteert en zich eraan houdt. In een ideale situatie is dat ook zo en is handhaving niet nodig. Helaas is er geen ideale situatie en zijn er wetsovertreders. Dan verwacht je dat degenen die de wet overtreden worden gestraft voor hun handelen, maar steeds vaker is dat niet zo. Sterker nog, in discussies over het opstellen van wetten wordt steeds vaker het argument gebruikt dat een wet er niet moet komen omdat die niet kan worden gehandhaafd. Het is eigenlijk de wereld op zijn kop.
Qua handhaving en rechtsorde doet Nederland het niet goed. Ik vergelijk het niet met het buitenland, maar gewoon op basis van wat er gebeurt. Als er in Nederland jaarlijks acht miljoen boetes worden uitgeschreven, klinkt dat als veel, maar helaas zegt dat niet over het totaal aantal overtredingen. Het kan zomaar zijn dat dit vijf of misschien wel tien zo hoog ligt. Veel belangrijker is om te kijken naar het effect van de boetes. Doel is namelijk mensen bewust te maken dat ze een wet overtreden en een volgende keer zich beter gaan gedragen. Wie om zich heen kijkt ziet dat niet zo is. Ook uit veiligheidscijfers kun je halen hoe veilig men zich voelt. Bekeken over een langere periode is men zich wel iets veiliger gaan voelen, maar met 35 tot 40% mensen die zich geregeld tot vaak onveilig voelen, is er allerminst reden op blij te zijn. En dat is gemiddeld, want bij sommige groepen is het het onveiligheidsgevoel hoger (en uiteraard zijn er ook groepen die zich juist wel veilig voelen).
De politie is verantwoordelijk voor de handhaving en slaagt daar steeds slechter in. Enerzijds omdat er meer zaken zijn en anderzijds dat het aantal personeelsleden daarop ver achter blijft. Van alle zaken die bij de politie terecht komen, wordt amper 30% tot een positief einde gebracht. Steeds meer zaken worden niet in behandeling genomen of wordt onderzoek voortijdig gestaakt. En als de politie een zaak afrond, is het vaak aan het OM om er een vervolg aan te geven en dat gaat ook niet heel goed qua prestaties.
Het zou natuurlijk helpen als de politiek de politie meer zou helpen. Enerzijds met meer capaciteit (lees geld) en anderzijds met betere regelgeving. Er moet voor een politieagent niets zo frustrerend zijn een zaak te hebben opgelost, maar dat een rechter toch iets vindt dat niet volgens de regels is gegaan en een verdachte laten gaan.
Deze dagen is er veel discussie over een ongeluk dat gebeurde op de A59 in de staart van een colonne tractoren. Het spreekwoordelijke 'moeten er eerst doden vallen voordat er actie komt' is hier van toepassing. Want al langer is er gemor over het gegeven dat boeren bij protesten met tractoren over de snelweg rijden, in bermen brandstichten en andere verboden acties uitvoeren zonder dat er straf wordt uitgedeeld, terwijl demonstranten van XR met veel menskracht van de snelweg worden gehaald. Vooropgesteld dat ik vind dat de snelweg geen plek is voor demonstraties, wordt hier wel met twee maten gemeten.
Nu er een ongeluk is gebeurd, komen ineens aller veiligheidsregio's met een verbod van tractoren op de snelweg en dat ze dit gaan aanpakken. Wel een beetje laat, want het is al heel lang verboden om met een tractor op de snelweg te komen. Maar wat me het meest verbaast zijn de argumenten die worden gebruikt.
Zo hoor ik met regelmaat dat tractoren een onderdeel zijn een demonstratie. Dat is naar mijn opinie niet waar. Tractoren zijn een vervoersmiddel waarmee boeren naar een demonstratie toe rijden. Dat kan ook met een bus, wat veel boeren trouwens ook doen. Ook het afplakken of verwijderen van nummerplaten op tractoren op de openbare weg is niet toegestaan. Het demonstratierecht is hier niet van toepassing. Dat zou mooi worden. Als in Den Haag een demonstratie is een een groepje demonstranten gaat er met de trein naar toe, dan is dat geen vrijbrief om alle regels die in een trein gelden maar te mogen overtreden omdat ze demonstreren.
Daarnaast hoor ik nu dat burgemeesters toestemming zouden moeten geven voor een demonstratie op de snelweg. Ook dat lijkt me onjuist, omdat de verantwoordelijk voor een snelweg onder Rijkswaterstaat valt, alleen de handhaving onder justitie. In een mededeling van het college van Den Bosch lees ik: "Daarnaast beperkt onze invloed zich tot de eigen gemeentegrenzen. De burgemeester heeft, als onderdeel van de lokale driehoek, vooraf besloten het rijden met tractoren op de snelweg niet te tolereren."
Wat hebben deze woorden voor waarde als er geen consequenties aan zitten. Als er niet handhavend opgetreden wordt, kunnen dit soort uitlatingen beter achterwege blijven. Woorden in deze vorm geeft alleen maar aan hoe slap de overheid is.
Zo reden de tractoren ook toeterend door de stad. Zoals ik al eerder stelde, is het rijden NAAR een demonstratie geen demonstratie en is onnodig toeteren strafbaar. Zover ik heb kunnen waarnemen is er geen enkele bestuurder van de tractoren beboet voor onnodig toeteren.
Het had van daadkracht gesproken als men vooraf had aangekondigd dat tractoren niet welkom zouden zijn en er alleen ruimte zou worden gemaakt voor bussen waarmee de demonstranten zouden kunnen komen. Dan kun je wel zeggen dat dit een beperking van het demonstratierecht is, maar in artikel 2 van de Demonstratiewet staat dat een over beperkingen '...kunnen slechts worden aangewend ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.'
In Den Bosch kwamen ongeveer 900 boeren protesteren. Dat is slechts een klein deel van alle boeren. Dat is wellicht niet een relevant argument, maar gezien de impact die dit kleine groepje heeft gemaakt, lijkt me het wel relevant. Want bij mijn weten is het een minderheid van de boeren die achter de acties staan, zijn er al best veel boeren bezig die wel willen meewerken aan de maatregelen of in ieder geval een beweging willen maken. De demonstrerende boeren komen alleen op voor hun eigen belang, hun eigen bedrijf, maar zeker niet voor de hele agrarische sector. Dat mogen ze, maar dat wil niet zeggen dat er naar ze geluisterd moet worden.
De protesterende boeren hebben bij allang afgedaan. Ze hebben door hun slechte bedrijfsvoering zelf een onheil over zich afgeroepen en proberen nu de schuld bij Den Haag neer te leggen. Het wordt tijd dat de overheid een streep trekt. Maar ook daarin is de overheid een slappe hap.
