Achter de voordeur
08-Nov-2025

Leestijd 8 minuten

In Nederland zijn miljoenen voordeuren en achter elke voordeur schuilt een eigen verhaal. Vaak verhalen die geheim zijn en ook niet toegankelijk voor derden, tenzij er gerechtelijke toestemming voor is. Dat leidt ertoe dat veel van die verhalen verborgen blijven, maar af en toe komen deze verhalen naar buiten.

Gelukkig zijn de meeste verhalen achter de voordeur positief, maar die bereiken zelden het nieuws. Slechts wanneer het fout gaat, zoals een moord – femicide – dan komt er een bericht over 'conflict in relationele sfeer'. Hulpverleners zien soms dergelijke conflicten, maar kunnen alleen iets doen als ze toestemming krijgen achter de voordeur te komen en dat is vaak niet het geval. Wie denkt dat dit soort conflicten alleen voorkomt bij mensen met een andere culturele achtergrond, heeft het mis.
Toch speelt het wel een rol. Ook andere problemen achter de voordeur zijn vaak schrijnend. Denk hierbij aan eenzaamheid of aan mensen die niet meer in staat zijn om hun huis in orde te houden en er een troep van maken of zelfs toetreden tot de groep verwarde mensen.

Andere cultuur betekent vaak ook andere gewoonten. In andere culturen is het vaak zo dat de man werkt en zorgt voor geld en onderdak, maar ook bescherming van de vrouw. In ruil hiervoor moet de vrouw dan onderdanig zijn aan de man en als ze dat niet is, zal de man dat wel duidelijk maken. Die rolverdeling stamt waarschijnlijk uit de gedachte dat de man het sterke geslacht is en moet zorgen voor bescherming terwijl de rol van de vrouw vaak een verzorgende taak inhoud. Dat kan traditioneel wel zo zijn, maar als je in een land woont waar die rolverdeling anders is, dan is het lastig om je daar aan vast te houden. Dat geldt ook voor de man, want als die van de traditionele rol af wil, kan dat ook voor hem lastig en emotioneel zijn.

Het opgeven van bepaalde tradities vanuit een andere cultuur kan dus lastig zijn. Achter de voordeur kun je dat wellicht doen, maar hoe reageren andere mensen uit een bepaalde cultuur daarop, zeker diegenen die deze tradities niet opgeven? Dan kun je zomaar in een roddelcircuit terechtkomen of erger nog worden gepest of zelfs uitgesloten. Dan is het een keuze of je tradities wilt opgeven met als gevolg dat je ook contacten moet opgeven. Dat is best lastig, want als je door de ene (culturele) groep wordt uitgesloten, wil het nog niet zeggen dat je in een andere groep wordt opgenomen.

Als een vrouw kiest voor meer vrijheid en de man dit niet toestaat, dan kan het leiden tot botsingen met huiselijk geweld als gevolg. Op termijn kan dat invloed hebben op de persoonlijkheid van de vrouw die het vrijheidsgevoel kwijtraakt bij het accepteren van ondergeschikte rol. Het kan ook andersom, want als de man kiest voor vrijheid en de vrouw kiest voor traditionele waarden, leidt dat net zo goed tot spanningen.

Het doorbreken van traditionele waarden blijkt vaak lastig. Zeker als er kinderen in het spel zijn. Kinderen die opgroeien in enerzijds een cultuur waar vrijheid en inclusiviteit voorop staan (bijvoorbeeld op school) en anderzijds achter de voordeur een traditionele opvoeding krijgen, worden in feite heen en weer geslingerd tussen twee culturen. En wat levert dat op? In de praktijk levert dat zelfs spanningen op binnen families. Maar kinderen die de traditionele waarden meenemen, zullen die later bij hun kinderen ook bijbrengen. Daarmee is het doorbreken van tradities lastig en zal achter menig voordeur leiden tot een conflict.

Natuurlijk zijn er ook tal van voorbeelden waar het doorbreken van tradities uit andere culturen en het aanpassen aan de plek waar je leeft wel goed gaat. Maar ook dat kan leiden tot problemen met (schoon)ouders, die nog wel in de traditionele waarden zitten. Toch zijn er wel getuigenissen van moeders die blij zijn als hun dochters de tradities doorbreken en niet hoeven mee te maken wat de moeder heeft meegemaakt. Tradities kunnen een rol van de vrouw heel erg beperken. Als je als vrouw alleen kinderen naar school mag brengen, boodschappen doen als hoogtepunt van de dag mag beschouwen en verder moet zorgen voor een opgeruimd huis, krijg je weinig kans om je op andere vlakken maatschappelijk te ontwikkelen. Je binnen een huwelijk verzetten, blijft knap lastig, maar een huwelijk op de klippen laten lopen, past ook niet binnen bepaalde tradities. Schaamte is soms erger dan de vernedering van huiselijk geweld.

Wie denkt dat dit alleen voorkomt bij culturen uit Noord-Afrika of Turkije, heeft het mis. Wie 80 jaar teruggaat in de tijd, zal zien dat de rol van de vrouw toen heel anders is dan de rol van de vrouw nu. Om die verandering te realiseren was een schokeffect nodig. Dat gebeurde door de Dolle Mina's die kwamen aanzetten met feminisme. Eigenlijk gewoon een eis voor een andere en vrijere positie van de vrouw in de samenleving. Dat anno 2025 deze beweging weer een opleving heeft gekregen, zegt eigenlijk wel iets over de tijdsgeest. Blijkbaar ervaren vrouwen dat het niet goed gaat met het vrijheidsstreven van de vrouw.

Ook eenzaamheid is vaak een probleem. Het komt niet alleen voor bij ouderen die hun partner hebben verloren en waarvan de kinderen op afstand zijn komen te staan, maar ook jongeren die op een of ander manier de boot hebben gemist, worden hier 'slachtoffer' van. Eenzaamheid zit ook achter de voordeur. Het probleem is vaak dat dit moeilijk aan te pakken is, want degene die eenzaam is zal toch de eerste stap moeten zetten. Er zijn vaak genoeg activiteiten te vinden waar mensen terecht kunnen om de eenzaamheid te doorbreken, maar vaak gebeurt dit niet. Soms is dat terug te voeren op culturele achtergrond, maar net zo vaak ook niet. Tijdens de Week tegen Eenzaamheid kwam uit onderzoek naar voren dat 50% van de mensen wel een vorm van eenzaamheid ervaren. Dat kan zelfs binnen een huwelijk of andere manier van samenleven voorkomen. Dit aanpakken is best lastig. Er zijn burgers die dit proberen bijvoorbeeld via Lief en Leed straatjes of via buddy trajecten. Eenzaamheid zal niet direct leiden tot een maatschappelijk ontwrichting, maar een als inhumaan kan het zeker aangemerkt worden.

Dat geldt ook voor mensen die niet meer in staat zijn hun huishouden op een acceptabel niveau te houden. Dit kan invloed hebben op de omgeving, terwijl die omgeving moeilijk kan ingrijpen. Zelfs als je weet dat je buren er een zooitje van maken, kan je niet zelfstandig afdwingen achter de voordeur te komen. Slechts ingrijpen door politie of andere officiële instanties maakt dit mogelijk. Vaak gebeurt dit pas als het te laat is. Soms helpt het om dan een huis op te ruimen, maar als de bewoner onvoldoende begeleiding krijgt om het huis dan wel schoon te houden, dan kan het zo weer fout gaan.
Dat geldt ook voor verwarde personen. Uit politiecijfers blijkt dat dit probleem toeneemt. Het probleem is dat de politie wel kan ingrijpen, maar voor een vervolgtraject hulpinstanties nodig zijn. Die kampen maar al te vaak met capaciteitsgebrek. Bovendien moet een verward persoon ook instemmen met een behandeling of begeleiding tenzij een rechter wettelijke gronden ziet om in grijpen. Dit probleem van achter de voordeur zorgt ook voor een extra belasting.

Wat achter de voordeur speelt mag dan vaak een verborgen fenomeen blijven, het kan zich ook naar straat verplaatsen. Gedrag dat zich achter de voordeur ontwikkelt, kan buiten de voordeur tot ongewenste situaties leiden. Zo ervaren vrouwen vaak overlast van mannen die blijkbaar een houding hebben ontwikkelt die ervoor zorgt dat vrouwen zich onveilig voelen op straat. Uit een onderzoek in Den Bosch blijkt dat vrouwen (maar ook mannen) op grote schaal (88% van de vrouwen van 18 tot 30 jaar geven aan intimidatie te hebben ervaren) intimidatie of erger nog daadwerkelijk grensoverschrijdend gedrag te ervaren, zowel fysiek als mentaal. Dat onderzoek geeft niet aan wie die gedragingen vertoont, maar dat komt vast niet alleen van andere culturen. Ook geeft het onderzoek niet aan hoeveel mannen ervoor verantwoordelijk zijn (een kleine groep mannen kan best voor veel overlast zorgen). Intimidatie kan in vele vormen voorkomen en afhankelijk van het type intimidatie varieert het van 20 tot 50%. Bij het uitgaan speelt dan ook nog mee dat intimidatie op straat leidt tot overlast voor de omgeving en 4 op 5 bewoners van het uitgaansgebied in de Bossche binnenstad geeft aan hier wel eens last van te hebben.

Daarmee lijken problemen zich niet alleen te beperken tot achter de voordeur, maar daar begint het waarschijnlijk wel. Het onderzoek geeft wel resultaten en handvatten voor handhaving, maar geen concrete oplossingen. Ik denk dat die oplossingen gezocht moeten worden achter de voordeur en die blijven vaak gesloten. Dat maakt het ook lastig voor de omgeving om iets te doen.

De positie van de vrouw mag door de jaren heen zijn verbeterd, dat zo houden of zelf nog verder doorzetten blijkt nog een hele kunst. Eenzaamheid is dan weer iets dat steeds vaker voorkomt, net zo als personen die verward raken of niet meer in staat zijn voor zichzelf te zorgen. Het zijn verhalen die voorlopig nog niet een einde hebben, daarvoor zullen nog vele voordeuren geopend moeten worden.

Auteur: Alfred Heeroma
439 keer werd deze column gelezen