Jongeren bij de les houden blijkt lastig 07-Apr-2024 13:35
Leestijd 4 minuten
De aanpak van voortijdig schooluitval wordt meer preventief. Fotograaf: Alfred Heeroma - Bron: Den Bosch Politiek
Elke jongere van 5 tot en met 16 jaar is leerplichtig. Daarna is het halen van een startkwalificatie (een diploma havo, vwo, mbo niveau 2 of hoger) verplicht. Dit verhoogt de kans op een baan. De meeste jongeren voldoen aan deze verplichting, maar het aantal jongeren dat verzuimt of geen startkwalificatie haalt, neemt in Den Bosch wel toe.
De afgelopen jaren zijn er twee zaken die een rol spelen bij de toename van verzuim. In de coronatijd kregen veel jongeren geen of online les. Nadat het fysieke onderwijs weer was hersteld, bleken er meer jongeren te zijn met psychische problemen. Een andere oorzaak is dat door het uitbreken van de oorlog in Oekraïne er een forse toename was van kinderen van gevluchte inwoners uit dat land. Deze hadden op dat moment vaak thuis nog online les, maar moesten nu worden ingepast in het Nederlands onderwijsstelsel. Dit ging niet altijd goed, waardoor meer kinderen niet deelnamen aan onderwijs, terwijl ze dat wel moesten.
Bij de aanpak van verzuim in het onderwijs, werd in het verleden vaak reactief gehandeld. De gemeente Den Bosch zet nu veel meer in op preventief handelen. Zo is de controle verbeterd, maar daardoor is ook niet uit te sluiten dat het aantal meldingen is gestegen. Naast het verzuim (het ten dele missen van onderwijs) is er ook nog sprake van thuiszitters (een leerling die meer dan 4 weken onderwijs mist of niet is ingeschreven bij een onderwijsinstelling).
Toezicht wordt gehouden door een leerplichtambtenaar. Wettelijk gezien moet deze bij 16 uur spijbelen (relatief verzuim) per 4 weken dit melden bij het verzuimloket. Den Bosch heeft er voor gekozen om deze meldingen al na 10 uur in de 4 weken te doen. Hierdoor is het mogelijk eerder in te grijpen. Er worden dan gesprekken gestart met de leerling, ouders en de school. Op die manier kan eerder passende hulp worden geboden. Door de pilot Toegang & Regie is het dan ook mogelijk een jongere eerder door te verwijzen naar een hulpinstantie.
Spijbelen is een van de oorzaken die kan leiden tot schooluitval of vroegtijdige schoolverlaters. Andere oorzaken zijn depressieve klachten en het ruime aanbod van werk, waardoor jongeren eerder kiezen voor geld verdienen, dan voor onderwijs.
Voor de begeleiding van jongeren die voortijdig schoolverlater worden, zijn er vele organisaties in Den Bosch aanwezig. Deze hebben elk een eigen specialisatie, maar het is wel van belang dat deze organisaties samenwerken en waar mogelijk informatie uitwisselen.
Jongeren die om wat voor reden dan ook geen onderwijs volgen (thuiszitters) worden actiever benaderd. Hiervoor is in Den Bosch het thuiszitterpact getekend door Farent, GGD, Samenwerkingsverbanden in primair- en voortgezet onderwijs, Stichting Schoolbesturen Primair Onderwijs 's-Hertogenbosch (SSPOH) en het Directeurenoverleg Voortgezet Onderwijs (DOVO) en gemeente 's-Hertogenbosch.
Een ander onderdeel van het preventief beleid vormt het leerlingenvervoer. Het gaat hierbij veelal om vervoer van leerlingen naar het speciaal onderwijs. Tot nu toe was het zo dat de leerlingen thuis werden opgehaald en gebracht. Sinds 1 augustus 2023 is de inzet meer gericht op zelfstandig vervoer van de leerlingen. Door het aanbieden van bijvoorbeeld fietslessen kunnen leerlingen meer vertrouwd worden met het verkeer en uiteindelijk zelfstandig per fiets naar school gaan. Dat draagt er dan ook toe bij dat ze zelfstandig naar andere activiteiten (stage, werk, sport) kunnen gaan en niet afhankelijk zijn van derden.
Wie op zijn 18e geen startkwalificatie heeft, komt in het traject van voortijdige schoolverlater. Personen die op hun 18e geen startkwalificatie hebben zijn wettelijk niet verplicht deze alsnog te behalen. Toch is dit wel wenselijk omdat het de kans op een baan vergroot. Tot nu toe was er begeleiding van jongeren tot 23 jaar, maar dat wordt met ingang van 1 augustus 2025 27 jaar. Die groep van 23 – 27 jaar is in Den Bosch per 1 januari 2023 11.449 personen.
Jongeren die als voortijdige schoolverlater worden aangemerkt, werden tot nu toe gemeld bij het RMC (Regionaal Meld- en Coördinatiepunt voor voortijdig schoolverlaters). Sinds 1 januari 2024 heet dit Doorstroompunt (een naam die jongeren zelf hebben gekozen).
Het doel is om het aantal voortijdige schoolverlaters onder de 2% te krijgen. Door corona, depressieve klachten en werk is het aantal gestegen van 2,1% (2021-2022) naar 2,6% (2022-2023). Deze trend geldt niet alleen voor Den Bosch maar in veel meer grote steden.
De nieuwe aanpak is tekort bezig om aan te geven of het de stijgende cijfers van de afgelopen jaren kan keren. Het is een complexe situatie waarbij veel partijen zijn betrokken. Het college heeft de ambtsinstructie uit 2014 voor leerplichtambtenaren aangepast naar de nieuwe (wettelijke) situatie.
