Netcongestie zorgt voor knelpunten
04-Feb-2026 21:55

Leestijd 4 minuten

Steeds vaker komt netcongestie als een probleem in beeld. Vaak wordt dit landelijk bekeken, maar zal lokaal ook impact hebben. Het kan er zelfs toe leiden dat niet alle projecten meer uitgevoerd kunnen worden of minstens zullen worden vertraagd. Het oplossen van de netcongestie kost nog minstens 10 jaar en dat vraagt ook wat van de gemeente. Afgelopen maandag gaf Raimond van der Zee, senior beleidsmedewerker SO Economie & Energie van de gemeente, een inzicht wat dit betekent.

Netcongestie gaat over het stroomnet. Bij stroom moet op elk moment de vraag en aanbod gelijk zijn omdat stroom niet even stil kan worden gezet zoals een auto in een file. Die balans kan gedurende het grootste deel van de dag goed worden beheerst, alleen zijn er in ochtend en late middag pieken in de vraag naar stroom. De stroom loopt door het netwerk en dat heeft een maximale capaciteit. Als de vraag groter wordt dan die maximale capaciteit, dan bestaat de kans dat het netwerk uitvalt. Om dit op te lossen zijn er twee mogelijkheden. De eerste is de capaciteit van het netwerk uitbreiden, waar momenteel hard aan wordt gewerkt en het tweede is de piekmomenten voorkomen of minstens zorgen voor een lagere piek.

Het netwerk bestaat uit drie delen. Het hoogspanningsnetwerk valt onder Tennet, een landelijke organisatie. Dit netwerk moet worden uitgebreid, maar het gaat nog zeker 10 jaar duren voordat dit is gerealiseerd. Als die capaciteit is uitgebreid, betekent het ook dat de de weg naar de afnemer moet worden uitgebreid. Dat begint bij de middenstations. Die vallen in het zuiden onder Enexis. In Orthen staat zo'n station, maar nu al is bekend dat in 2028 dit station de capaciteit niet meer aan kan en dus moet worden uitgebreid en mogelijk moet er zelfs een tweede middenstation komen. Een middenstation is niet alleen voor de stad, maar werkt regionaal.

Als de middenstations meer stroom kunnen doorgeven, dan moet ook het netwerk in de stad dit aankunnen. Dat betekent dat er kabels met een grotere capaciteit de grond in moeten, maar ook dat er meer verdeelstations moeten komen. Hier speelt de gemeente een rol, omdat die verdeelstations om ruimte vragen en de gemeente dat moet faciliteren. Het is van belang dat gemeente niet gaat wachten tot Enexis komt met een vraag, maar hier al vooraf op voorsorteert. Anderzijds helpt het de gemeente als Enexis eerder met plannen komt, zodat de gemeente kan helpen bij het vergunningentraject. Als Exexis wacht tot de plannen in uitvoer gaan, dan kan dat leiden tot vertraging.

Dit vraagt om goede samenwerking. Voor Enexis is dat een andere manier van werken, omdat ze als organisatie vooral oplossingsgericht is en nu meer planmatig moet gaan werken. Ook de gemeente moet anders gaan nadenken over zaken, omdat voor projecten waarvoor stroom nodig is, ruim van te voren afspraken met Enexis gemaakt moeten worden. Er zijn nu al wachtlijsten en dat gaat tegenwoordig niet alleen om bedrijven, maar ook om woningen.

De gemeente kan behalve het planmatige, weinig meer doen. Bij verduurzaming helpt het als er collectieve oplossingen komen, want die vragen om minder stroomverbruik, maar het ziet ernaar uit dat woningen die van het gas afgaan voor een groot deel overgaan op warmtepompen. Daarnaast kan de gemeente ook regionaal samenwerken. Dit is werken aan de vermindering van de vraagzijde.

Toch kan hierin niet alles. Het aankomende kabinet heeft al in het regeerakkoord opgenomen dat isolatiemaatregelen boven de wettelijke norm niet meer mogen omdat dit de woningbouw zou kunnen vertragen, terwijl betere isolatie juist weer het stroomverbruik zou kunnen verminderen.

Lopende verduurzamingsprojecten zoals de windmolens in de Rosmalense polder en de geplande zonnevelden, hebben al een toegekende capaciteit op het netwerk en hoeven daardoor niet vertraagd te worden.

Door de beperking van het stroomnet, kunnen nu veel bedrijven en woningen niet (tijdig) worden aangesloten. Hierbij wordt uitgegaan van het verwachte verbruik, maar er wordt niet gekeken naar de praktijk. Dat wil zeggen dat als een minder dan verwacht verbruikt wordt deze capaciteit verloren gaat. Door hier beter naar te kijken, kan het aantal aansluitingen worden verhoogd. Daarmee neemt het risico van overbelasting wel toe.

Het ministerie van Klimaat en Groene Groei, NVDE, VNO-NCW, MKB-Nederland, ACM en Netbeheer Nederland presenteerden vandaag het 'aansluitoffensief'. Hierin zijn acht maatregelen opgenomen voor het slimmer en flexibeler gebruik van het stroomnet. Doordat meerdere partijen samenwerken is de verwachting dat er een beter inzicht verkregen kan worden op het flexibele gebruik van stroom en hier tijdig op te acteren. Dit kan bijvoorbeeld door het terugschakelen van het stroomgebruik door bedrijven op piekmomenten of het uitschakelen van bepaalde functies (denk aan laadpalen). Hierdoor is de hoop dat de landelijke wachtlijst van 14.000 aansluitingen kan worden verkleind. Wel is de kans op kortdurende stroomonderbrekingen groter, al zal het meestal om een paar uur gaan.

Auteur: Alfred Heeroma

167 keer werd dit bericht gelezen

Documenten:

Handelingsperspectief netcongestie voor 's-Hertogenbosch

Kamerbrief minister over aansluitoffensief.