Nieuwe gemeenteraad krijgt adviezen
02-Apr-2026 21:15

Leestijd 5 minuten

Woensdagavond werden 39 raadsleden na de eed of belofte geïnstalleerd als raadslid voor de gemeente 's-Hertogenbosch voor de periode 2026 – 2030. Er zijn 18 nieuwe leden wat niet veel meer of minder is dan bij voorgaande installaties (tussen de 16 en 18). Wel zijn er nu minder fracties, dat aantal neemt af van 16 naar 13. Burgemeester Mikkers wees erop dat het aanvaarden van functie van raadslid inhoud dat elk lid het algemeen belang moet dienen en er zonder last zit (vroeger was dat ook zonder ruggespraak, maar dat is uit de grondwet gehaald). Mikkers merkte ook op dat democratie niet de macht van de meerderheid is, want dan kom je dicht bij een dictatoriaal systeem, maar dat aan democratie grenzen zitten.

De gemiddelde leeftijd van de gemeenteraad is met drie jaar afgenomen in vergelijking met de vorige gemeenteraad en zelfs met zes jaar ten opzichte van de periode 2018 -2022. Het jongste lid is nu Steven Elders en het oudste lid is Hennie Liebregts. Sloot de vorige gemeenteraad af met 17 vrouwen, de nieuwe gemeenteraad heeft 16 vrouwen. Het komt zelden voor dat alle leden de eindstreep halen, daarmee zal de komende jaren de samenstelling van de gemeenteraad meermaals wijzigen.

De nieuwe raadsleden zullen de komende tijd veel moeten leren over de procesgang binnen de gemeenteraad. Zoals Mikkers al aangaf, tijdens de campagne ging het veelal over de verschillen tussen de partijen, nu zal er meer gezocht moeten worden naar samenwerking.

De komende vier weken zijn er meerdere uitlegsessies over de manier van werken, al zullen de nieuwe leden op 9 april al iets moeten vinden over het vandaag gepresenteerde verslag van de verkenners.

Het presidium van de vorige gemeenteraad heeft een overdrachtsdocument opgesteld waarin de bevindingen van de afgelopen vier jaar zijn vastgelegd. Het is aan de nieuwe raadsleden om iets te gaan doen met de 30 aanbevelingen in dit document.

Naast de gemeenteraad bestaan er ook nog vier commissies die over verschillende beleidsterreinen gaan. Hier worden de raadsvoorstellen besproken. De werkwijze binnen die commissies is de afgelopen vier jaar gewijzigd, onder andere de spreektijd. In het verleden waren er in deze commissies lange discussies. Een commissie kan ook een werkgroep instellen als er een onderwerp is dat een lange tijd de aandacht vraagt, zoals de afgelopen periode Weener XL. Deze werkgroep bracht onder andere een bezoek aan het bedrijf om meer informatie op te halen. Ook waren er zeven strategische onderwerpen geduid over maatschappelijke onderwerpen. Het advies is om dat systeem los te laten. De manier van debatteren, zowel in de commissies zouden wel moeten worden gehandhaafd. Dit moet nog wel in het reglement van orde worden vastgelegd.

Meestal komt het college met voorstellen, al riep Mikkers op dat de gemeenteraad ook zelf met voorstellen mag komen. De manier waarop raadsvoorstellen tot stand komen, kan op meerdere manieren. De gemeenteraad kan al vooraf gevraagd worden om wensen en bedenkingen te uiten. Dat is een werkwijze die bij de vorige gemeenteraad is geïntroduceerd. Het is aan de nieuwe gemeenteraad om dit te blijven doen of niet.

De gemeenteraad heeft het middel om schriftelijke vragen te stellen. Dit kan gaan om technische vragen (vragen naar feiten die niet op een andere manier duidelijk zijn) of politieke vragen (vragen waarom een bepaalde keuze is gemaakt). Het advies is om goed te kijken naar de manier waarop de vragen worden gesteld, want een vraag kost veel ambtelijke capaciteit.

Hoewel discussies binnen de gemeenteraad soms fel kunnen zijn, waren de afgelopen periode de onderlinge verhoudingen buiten de vergadering over het algemeen goed. Het advies is te zorgen dat dit zo blijft. Dat is geen overbodige luxe, want in de praktijk blijkt het raadswerk zwaar en kan zorgen voor een verstoring van het raadswerk en privé verhouding. Vaak komt er veel druk in de vorm van bedreiging van buiten de gemeenteraad. Daarvoor is een Protocol Veilige Publieke Taak en het advies om dit consequent te gebruiken.

Als raadslid zit je er voor het algemeen belang en dat betekent ook dat raadsleden hun informatie bij burgers moeten ophalen. Steeds vaker komen burgers die informatie brengen bij Informeren & Ontmoeten. Daar kunnen ook experts of kennisdragers een toelichting geven. Het advies is om dit te handhaven. De afgelopen periode heeft er twee keer een Burgerberaad plaatsgevonden, waar ook relevante adviezen uit naar voren komen. Het wordt gezien als een waardevol instrument.

Burgers zijn niet alleen van belang als kennisdragers, ze kunnen ook gemotiveerd worden om politiek actief te worden. Steeds vaker hebben partijen moeite om voldoende kandidaten te vinden. Het verkleinen van de kloof tussen burgers en gemeenteraad is een onderwerp dat zeker op het programma moet komen.

De werkprocessen binnen de gemeenteraad kunnen beter. Op sommige gebieden is er nog sprake van teveel bureaucratie. Sommige processen bestaan al lang en kunnen mogelijk beter. Er wordt gebruik gemaakt van een planning- en procescontrole, zodat duidelijk is wanneer welk onderwerp aan bod komt en op welke momenten er over begrotingsvoorstellen kan worden gesproken. Daarin is verbetering mogelijk.

Sinds de vorige periode zijn drie soorten stukken. Dat zijn de zogenaamde hamerstukken (waarover geen discussie meer nodig is), lichte bespreekstukken (waarbij allen kleine toelichten worden gegeven) en echte discussiestukken (waar duidelijk een verschil van inzicht is). De lichte bespreekstukken was een nieuwe toevoeging die goed is bevallen en en in het reglement van orde zou moeten worden vastgelegd.

De raadcommunicatie zou beter kunnen. Het budget hiervoor is op dit moment minimaal en is laag in verhouding met andere steden. Het advies om dit budget te verhogen.

De nieuwe gemeenteraad heeft dus ook nog genoeg te bespreken over de manier van werken binnen en buiten de gemeenteraad.

Auteur: Alfred Heeroma

241 keer werd dit bericht gelezen

Documenten:

Ruimte voor Verschil