Uit onderzoek blijkt dat er veel mis binnen de Afvalstoffendienst. Fotograaf: Alfred Heeroma - Bron: Den Bosch Politiek
Toen de Arbeidsinspectie de overslaghal voor afval op Treurenburg op 2 februari sloot, was dit niet het gevolg een incidenteel gebrek, maar in feite een gevolg van een reeks van problemen bij de Afvalstoffendienst. De gemeente had deze problemen wel in beeld en was ook al bezig met verbetertrajecten, maar uit een mededeling van het college aan de gemeenteraad en onderzoeksrapport blijkt dat er wel veel meer mis bij de Afvalstoffendienst.
Overslaghal
De aandacht voor de problemen bij de Afvalstoffendienst bleek niet voldoende om de sluiting van de overslaghal te voorkomen. De Arbeidsinspectie constateerde een acuut gevaar door het kruisen van voetverkeer met gemotoriseerd verkeer waarbij geen scheiding was aangebracht. In feite had de gemeente dit zelf ook al geconstateerd en had de hal gesloten voor aanleveren van bedrijfsafval, waardoor het gemotoriseerd verkeer minder werd. Daarnaast was de gemeente al bezig het werk als een Regionaal Sorteercentrum af te bouwen en per 1 juni helemaal te stoppen. Hoewel het hier om een aparte hal gaat, zullen deze werkzaamheden nu per direct stoppen.
Vorig jaar was er een brand in de overslaghal. Toen bleek dat er na werktijd afval in de hal achtergebleven was, wat conform de vergunning niet mag. Tijdens de nachtelijke uren dient het afval buiten in containers opgeslagen te worden.
Uit een extern onderzoek is ook gebleken dat de vergunning niet op orde is. Er is namelijk geen Natuurvergunning aanwezig, maar die is wel verplicht als er stikstof wordt uitgestoten. Dit gebeurt op de locatie Treurenburg. Daarnaast had de gemeente zelf al geconstateerd dat de uitstoot door dieselmotoren in de hal geen goede zaak is. De gemeente is nu in overleg met de Omgevingsdienst Brabant Noord om duidelijk te krijgen wat er nodig is om deze vergunning alsnog te krijgen.
Er is een plan van aanpak voor de overslaghal, maar om dit volledig uitgevoerd te krijgen is een periode nodig die tot medio 2025 zal lopen. Er zal nu eerst bekeken worden beperkte maatregelen alvast een eerste werkbare situatie kan worden gerealiseerd.
Onduidelijke contracten
De Afvalstoffendienst heeft tientallen contracten met andere bedrijven/partijen. Er is echter geen inzichtelijk overzicht van deze contracten. Dit komt mede door verouderde software. Alle bedrijfszaken dienen opgeslagen te worden in een ERP-systeem (Enterprise Resource Planning). Hierin kunnen alle zaken met betrekking tot personeel, kapitaal, voorraden enzovoort worden opgeslagen. Het huidige ERP-systeem is 25 jaar oud. Dit had vorig jaar al prioriteit, maar bij een aanbesteding bleek er geen partij interesse te hebben. Er is nu een taskforce opgericht om dit systeem alsnog zo snel mogelijk te vervangen. Omdat het om een complex systeem gaat en ook alle huidige data overgezet moet worden, verwacht het college dat het zeker tot 2026 zal duren voordat dit systeem operationeel kan zijn.
De contracten die de Afvalstoffendienst heeft zijn bijna allemaal één-op-één contracten en contracten op basis van een Europese aanbesteding. Er is bij veel contracten niet duidelijk wie er verantwoordelijk is voor de regie op die contracten. Dit is een risico op het gebied van aansprakelijkheid en dienstverlening en kan daarmee financiële gevolgen hebben.
De gemeente zal de contracten nu opnieuw gaan beoordelen. Zo staat er op Milieustation Treurenburg een biomassacentrale die warmte levert aan Waterschap Aa en Maas en aan een aantal naastgelegen bedrijven. De kachels van deze centrale zijn aan vervanging toe, maar er zal nu worden gekeken of deze centrale gesloten kan worden vanwege de CO2-uitstoot.
Organisatie problemen
De afgelopen periode waren er veel bedrijfsongevallen. Dit had mede te maken met een slechte bedrijfsorganisatie. Zo moet een bedrijf zorgen dat het personeel veilig kan werken. Dat gaat niet alleen om voorzieningen, maar ook moet het personeel voldoende getraind worden. Dit werd begin 2023 al onderkend en zijn er wijzigingen doorgevoerd in het management team. Zo werd een nieuw afdelingshoofd aangesteld en is er een interim manager bedrijfsvoering aangetrokken. Ook is de afdeling Uitvoering gesplitst in twee bureaus, te weten Inzameling en Locaties & techniek.
Ook bleek de verplichte RI&E (Risico Inventarisatie en Evaluatie) niet op orde. Ook deze is opgesteld en zijn de risico's in de praktijk beperkt. Bovendien is de RI&E nu vastgelegd in een Arbo Management Systeem. Uit de inventarisatie kwamen 483 knelpunten naar voren, waarvan er nu 209 zijn afgerond, maar 274 moeten nog een vervolg krijgen. Ook is de informatievoorziening naar de medewerkers verbeterd en zijn 350 werkplekanalyses gedaan. Hierbij is ook informatie bij de medewerkers zelf opgehaald.
Ondanks deze maatregelen, gebeurde er vorig jaar diverse ongelukken. Op dit moment zijn er nog 3 in onderzoek bij de arbeidsinspectie. Daarnaast lopen nog een aantal interne onderzoeken naar bedrijfsongevallen. Uit het onderzoek blijkt dat medewerkers onvoldoende op de hoogte zijn van de voorschriften uit de vergunning. Door personeelswisseling is er ook kennis verloren gegaan, mede omdat er niet goed werd gedocumenteerd.
Ook het wagenpark blijkt gedeeltelijk verouderd. Er rijden inzamelvoertuigen rond die economisch zijn afgeschreven. De kans op storingen is dan groot en daarmee ook potentieel gevaarlijk. Door een beter onderhoudsschema en een dagelijkse controle door chauffeurs, hoopt men beter grip op de situatie te krijgen. Als de garage/werkplaats of een chauffeur/medewerker een voertuig niet veilig genoeg vindt, dan wordt dit voertuig uit de planning gehaald en niet ingezet.
Geen aanpassingen op groei
De Afvalstoffendienst is qua werk de afgelopen jaren fors gegroeid. De groei van de voorzieningen zijn hierbij achtergebleven. De werkzaamheden die nu worden verricht passen niet binnen de vergunning die is verleend. Op een aantal punten is er wel een melding gemaakt waarbij er toestemming is om die door te voeren. De vergunning dient te worden geactualiseerd. Verder concludeert het onderzoek dat de ontbrekende vergunningen niet ernstig genoeg zijn waarbij het milieu te veel wordt belast en gevaar als gevolg van activiteiten voor de omgeving niet aan de orde is.
De huidige maatregelen kosten de organisatie extra geld. Zo wordt het afval nu elders verwerkt, is het contract als RSC ontbonden en zal ook de herinrichting van de overslaghal geld gaan kosten. Ook zal er gekeken worden of er iets gedaan kan worden aan het kruisen van het (snel)fietspad dat langs de Afvalstoffendienst Treurenburg loopt.
