Gezond leven meer dan fruit en bewegen
02-Feb-2026 21:06

Leestijd 5 minuten

Wie denkt dat gezond leven alleen een kwestie is van gezond voedsel en bewegen, doet zichzelf tekort. Waar je woont en wat je sociale status is spelen een net zo belangrijke rol. Over de bestaanszekerheid en gezondheid kwamen afgelopen donderdag professionals en vrijwilligers bij elkaar om te luisteren wat er allemaal speelt.

Wethouder Rick Vermin opende de middag en kwam met wat feiten. Op plekken waar mensen een lagere sociale status hebben, kan men een verlies hebben van negen levensjaren, maar ook langer in ongezondheid leven. Uit onderzoek is gebleken dat 80% van de inwoners van Empel zich gezond voelt, terwijl dat in de Hambaken maar 42% is. Vaak betekent een lagere opleiding ook dat men ongezonder leeft. Dat heeft te maken met de onzekerheden en zorgen die daarbij komen kijken.

Dat vraagt om een andere blik om naar gezondheid te kijken. Daar komen allerlei sociale aspecten bij kijken. Onlangs werd de Bossche Pas geïntroduceerd, waarmee inwoners voordeel kunnen krijgen, bijvoorbeeld bij een museumbezoek of deelname aan activiteiten. 6700 volwassenen en 1700 kinderen kregen de kaart al gratis, omdat ze bekend zijn bij de gemeente vanwege een laag inkomen.

Omdat er verschillen zijn tussen gezondheid tussen buurten en wijken, vraagt dit ook om ongelijke investeringen. Het gaat om gebiedsgerichte aanpak. Dat gaat niet alleen om geld, maar ook om hoe zaken worden aangepakt. Ambtenaren die werken aan een oplossing, moeten zelf ook een buurt of wijk kennen, maar praktisch komt het vaak voor dat een ambtenaar nog nooit ter plekke is geweest. Het is belangrijk om te beseffen dat bewoners vaak wel een betere gezondheid willen, maar niet de middelen hebben om dat ook te kunnen.

Vaak wordt bij het zoeken naar een oplossing uitgegaan van een systeem, maar elk gezondheidsissue is een individuele situatie. Bewoners die nu iets willen, moeten zich in een digitale wereld door allerlei formulieren wurmen. Dat gaat in de praktijk niet. Wil je hulp bieden, dan zul je letterlijk bij iemand moeten aanbellen en wel vaker dan een keer. Vaak hebben mensen met een bestaansonzekerheid een wantrouwen tegen de overheid, wat contact leggen moeilijk maakt. Als er contact gelegd wordt, blijkt er vaak sprake van een stapeling van zaken te zijn. Het oplossen daarvan is niet eenvoudig en moet ook met waardigheid gedaan worden. Zeggen dat iemand moet stoppen met roken, terwijl roken een van de weinige geluksmomentjes is, gaat niet werken. Het gaat niet alleen om individuele gevallen, want een bewoner die in een achtergestelde buurt woont, zal het lastig blijven hebben, dus werken aan verbetering van een buurt is ook van belang.

Die verbetering zit vooral in sociale structuur, al kan een bebouwing die leidt tot meer diversiteit ook helpen. Om een sociale structuur te veranderen, zijn kartrekkers nodig. In Boschveld zijn ze begonnen met '7 jaren erbij' waarbij ook bewoners aan zet zijn. Het is van belang te weten wat er nodig is om bewoners sociaal in beweging te krijgen. Daarbij is huisvrouwen logica effectiever dan systeem logica. Plezier en gezelligheid moet het uitgangspunt zijn. Vaak zijn zaken als samen iets organiseren, discussies over eerlijkheid, praten over conflicten en verantwoordelijkheid nemen uit beeld geraakt. Door bewoners hierover weer zeggenschap te geven, ontstaat er vertrouwen. Van belang is wel dat er in mensen wordt geïnvesteerd en niet in systemen.

Bij de gemeente is er sprake van bepaalde beleidsdomeinen en gezondheid maakt daar vaak geen onderdeel van uit. Als bij een project gezondheid wel onderdeel is van het gesprek, dan kun men dat ook doorvoeren in het beleid. Dat betekent dat er andersoortige netwerken moeten ontstaan en ook beter moet samenwerken.

Beleid is iets van lange adem. De Reuringsdienst pakt het anders aan. Ze willen een buurt of wijk in beweging krijgen door ad hoc iets te doen. Vaak kan dat door het plaatsen van een installatie waarmee de nieuwsgierigheid van bewoners wordt opgewekt. Zo werden in de Hambaken plantenbakken neergezet met kruiden. Het duurde niet lang of mensen gingen die plantjes zelfs verzorgen, omdat ze daartoe werden uitgedaagd en ook de verantwoordelijkheid namen. Ook werd er een route door de buurt uitgezet langs allerlei interessante punten. Het zorgde ervoor dat mensen gingen praten en er ook actie volgde. Binnenkort komt zoiets ook in de Graafsepoort.

Het sociaal activeren van mensen kan leiden tot gezondheidsverbetering. Soms hebben mensen echter ook echte klachten, maar blijkt de oorzaak toch niet iets fysieks. Een huisarts heeft vaak niet de tijd om een uitgebreid gesprek aan te gaan met een patiënt. Sinds enige tijd kan een doorverwijzing naar een leefstijlcoach dan een oplossing zijn. Daar kan een intake gesprek plaatsvinden om te kijken waar de achterliggende problemen (bijvoorbeeld in relatiesfeer of geldzorgen). Als een cliënt wil veranderen qua leefstijl, dan wordt gekeken wat de cliënt kan. Er kan dan een passend programma worden opgesteld, waarbij kleine stapjes genomen kunnen worden. Dat is niet voor iedereen weggelegd, maar zelfs een kleine stap kan al leiden tot een betere gezondheid.

De bijeenkomst van Samen Gezond maakte duidelijk het verbeteren van gezondheid niet volgens een vast stramien gaat en elk geval een eigen aanpak vereist.
Samen Gezond werd vier jaar geleden opgezet door (toenmalig) raadslid Anton van Rosmalen en voormalig wethouder Ufuk Kâhya. Er lopen ook landelijk diverse trajecten om te komen tot verbetering van gezondheid. Het is daarbij van belang dat dit langdurig wordt doorgezet, omdat het niet past in een periode van vier jaar.

Auteur: Alfred Heeroma

138 keer werd dit bericht gelezen