Traject station nu halverwege
28-Mar-2026 17:23

Leestijd 6 minuten

In 2018 begonnen de eerste plannen voor een nieuw station zich te ontvouwen. Het werd al snel duidelijk dat het knooppunt Den Bosch steeds drukker zou worden, maar daar kwam de ambitie van de stad om te groeien naar 200.000 inwoners nog bij. Er werd nagedacht over hoe het station op de huidige locatie meer capaciteit kon krijgen en ook een betere verbinding tussen oost (binnenstad) en west. Een plan om ondergronds iets te gaan doen bleek al snel te duur en men kwam met een plan om de huidige passerelle te verbreden, een extra perron te maken en de functie van hub te realiseren. De ideeën liggen op tafel, maar hoe het er in de praktijk uit gaat zien, dat zal de komende tijd moeten blijken.

Voor de ideeën is geld nodig en alle belanghebbende partijen hebben hun handtekening nu gezet onder een bedrag van bijna € 400 miljoen. Dat klinkt als een boel geld, maar andere stations in Nederland zijn voor meer geld gemoderniseerd. Nu de planfase klaar is, zal men de komende tijd gaan ontwerpen. Daarvoor is de mening van de gebruikers en omwonenden van belang. Afgelopen donderdag was er een inloopmiddag/avond. Van de duizenden omwonenden kwamen er slechts een kleine 200 opdagen. Die kregen vooral te horen waar het project nu staat en hoe men de vijf v's vorm wil gaan geven.

De eerste V is van Verdichten. In de Spoorzone worden de komende jaren 15.000 woningen gerealiseerd. Dit betekent niet alleen meer mensen, maar ook dat het er minder ruimte is voor het gemotoriseerd verkeer. Het station zal vooral te voet of per fiets bereikt kunnen worden. Uiteraard komt er ook ruimte voor de bus. Een aanpak van het busstation is inbegrepen in het project. Wellicht wijzigt de locatie en/of de aanrijroute. Wat wel duidelijk lijkt is dat het doorgaande verkeer onder de draak zal verdwijnen en verhuist naar de Magistratenlaan.

De tweede V is van Verduurzamen. Bij de bouw van het station zal zoveel mogelijk circulair en CO2-neutraal gebouw worden. Dat betekent bijvoorbeeld dat gekeken wordt of er energie door zonnepanelen kan worden opgewekt, maar ook wateropvang en efficiënt energieverbruik.

Dat sluit enigszins aan bij de derde V, die van Vergroenen. Richting de stad is er een een stationspark aangelegd, maar die zone moet nog groener en eigenlijk dwars door het station naar het westen doorlopen. Dat vraagt om aardig wat creativiteit. Door te vergroenen hoopt men dat het een fijne omgeving wordt om te verblijven.

De vierde V is van Verknopen. Het station is niet alleen een plek waar reizigers aankomen of vertrekken, het is een plek waar meerdere functies samenkomen. Zo zal er een aparte verbinding over het spoor komen voor mensen die alleen van oost naar west en visa versa willen gaan. Die maken niet meer gebruik van de Passerelle, die is uitsluitend voor reizigers (zal alleen via poortje toegankelijk zijn). De meeste reizigers zullen te voet of per fiets komen. Dit vraagt voor de fietsers om goede voorzieningen om de fiets te stallen. Dat kan zowel aan de westzijde als de zijde van het centrum. De auto is te gast, bijvoorbeeld voor Kiss & Ride, maar niet om de auto te parkeren. Dat zal verderop moeten, bijvoorbeeld bij het EKP. Wel komt er ruimte voor de bus.

De vijfde V is van Verbosschen. Dit heeft te maken met de inrichting van de omgeving. Die moet een Bossche sfeer uitstralen, maar wat dat precies is, dat moet nog duidelijk worden. Hierbij zal naar de geschiedenis worden gekeken en zal gastvrij moeten ogen.

Wat vertelt de geschiedenis?
De geschiedenis van de stations gaat terug naar 1868. Op 1 november van dat jaar werd het eerste station geopend, toen nog ter hoogte van het hedendaagse Emmaplein. Dat was nog in de tijd dat de stad een vesting was en er geen bebouwing buiten de stadsmuren mocht plaatsvinden. Het station lag in feite in de polder met vrij uitzicht. Het was een houten station.

Tussen 1890 en 1915 werd de wijk Het Zand gebouwd en het station schoof op naar de locatie waar het huidige station ligt. Het stenen station van Eduard Cuypers was met zijn 124 meter lengte en 16 meter diepte een stuk groter. Het was vooral gericht op het centrum en het plein voor het station was weids.
Het station raakte zwaar beschadigd aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Er werd niet gekozen voor een herbouw, maar er werd gekozen voor nieuwbouw. Zo kon ook worden gemoderniseerd. Sybold van Ravesteyn ontwierp een compacter station, waarbij wel de perrons en overkappingen bewaard bleven. Ook enkele andere ornamenten werden hergebruikt. In 1952 opende het station.

Dit station deed dienst tot midden jaren 90. Waren de stations tot dan toe gericht op het centrum, ondertussen was en werd ook flink gebouwd aan de andere zijde van het station. Zeker met de plannen voor het Paleiskwartier werd van belang geacht dat het station een verbinding maakt tussen het centrum en West. Dit vierde station werd een ontwerp van Ron Steenhuis en werd in 1998 in gebruik genomen. Dankzij protest werden de oude perronoverkappingen bewaard en hersteld. Er kwam ook een nieuw perroneiland. Het idee van een passerelle was leuk bedacht, maar leidde al snel tot kritiek, van een gladde vloer vanwege vocht en tocht vanwege de wind.

Blik op de toekomst
Het nieuwe station zal vooral gericht zijn op de passerelle. Die wordt breder en moderner. Perron 6/7 zal worden verbreed en er komt ook een perron 8. Op dit moment rijden er zes treinen per uur naar het noorden ook zes naar het zuiden, dat worden er mogelijk acht per uur. Uiteraard is er ook nog de oost-west verbinding. Ook moet er al rekening gehouden worden met meer goederenvervoer vanwege het Programma Hoogfrequent Spoor (PHS).

Het zal nog wel een tijd duren voordat er nieuwe station en vernieuwde omgeving is. De rest van dit jaar zal de voorbereidende fase worden afgerond. In 2027 zal dan gestart worden met de ontwerpfase. Alle impressies van het station zoals die tot nu zijn gepresenteerd, zijn slechts ter inspiratie en in 2029 moet er dan een definitief ontwerp liggen.
Dan is er nog twee jaar nodig om alle voorbereidingen te treffen, zoals het zoeken van een aannemer en de planning van de bouw. Vanaf 2032 zal dan worden gebouwd. Dit zal de periode zijn waarbij ook de omgeving het meeste hinder zal ondervinden. Het is niet uit te sluiten dat er geregeld geen treinen kunnen rijden en er met bussen vanaf de Magistratenlaan zal worden gereden.

In 2034 zal alles af moeten zijn. Aan de centrumzijde moet dan een verblijfsvriendelijk ruimte zijn ontstaan en aan de kant van het Paleiskwartier is er dan daar een stationshal, is het plein vergroot (de Leeghwaterlaan verliest de doorgaande functie) en is ook een plek om te verblijven geworden.

Kortom, men is nu acht jaar onderweg en het zal nog acht jaar duren tot de afronding. Dan kan mogelijk ook de zesde V worden toegevoegd, die van Verbinden.

Auteur: Alfred Heeroma

153 keer werd dit bericht gelezen