Handhaving milieu schiet tekort
11-Mar-2025 19:22

Leestijd 4 minuten

In de gemeente Den Bosch zijn er ongeveer 2350 bedrijven met milieubelastende activiteiten. Naar aanleiding van 2 incidenten, branden bij AVI en benzeenuitstoot bij de Asfaltcentrale, heeft de Rekenkamer een onderzoek gedaan hoe het staat met het gemeentelijke toezicht op de milieubelasting van bedrijven. Het huidige beleid laat te wensen over en zou beter kunnen.

Vaak wordt bij milieuvergunningen gekeken naar de individuele bedrijven en niet naar de samenhang van de milieubelasting door meerdere bedrijven. Een individueel bedrijf kan best voldoen aan de milieumaatregelen, maar als de uitstoot van meerdere bedrijven bij elkaar wordt opgeteld, kan het toch zijn de milieubelasting te hoog wordt. Er worden wel doelen gesteld, maar die zijn weinig specifiek en moeilijk of niet meetbaar.

De gemeenteraad moet toezien dat het milieu toezicht goed wordt uitgevoerd, maar doet dit onvoldoende. Er is onvoldoende informatie voorhanden om te beoordelen of de handhaving wel juist wordt uitgevoerd, al geven raadsleden aan tevreden te zijn over de beschikbare informatie. De raad kijkt vooral naar budgettaire kant van de controles en veel minder naar de daadwerkelijke resultaten. Ook bemoeit ze zich weinig met de kaderstelling, dit wordt vooral gedaan door het college van B en W. De raad handelt teveel op basis van incidenten en vraagt zich te weinig af wat het milieubeleid nu oplevert voor de inwoners, ondernemers en bezoekers van de stad, de dorpen en het buitengebied. De rapportages die de raad krijgt, worden onvoldoende besproken.

De gemeente moet voor milieuhandhaving samenwerken met meerdere organisaties. Voor het meten van milieueffecten is de gemeente vooral aangewezen op de provinciale OBDN. De Rekenkamer merkt op dat de samenwerking de afgelopen jaren is verbeterd, maar dat de onderlinge afspraken nog beter kunnen. Ook moet de gemeente samenwerken met waterschappen. Hier constateert de Rekenkamer dat die samenwerking matig is, er is weinig overleg. Zo is onduidelijk wie bij een illegale lozing en/of vervuiling van oppervlaktewater welke rol heeft. Waterschappen mogen niet handhaven. Daarbij speelt ook de samenwerking met politie en het OM een rol. Er is veel ruimte voor het verbeteren van de effectieve aanpak van milieucriminaliteit. Het contact tussen OBDN en waterschappen is wel goed. Op zich zijn de contacten met politie wel goed, maar geeft politie zelf aan dat ze niet alle informatie mag delen en ze hun eigen prioritering aanhouden.

De gemeente schiet ook tekort bij het opvolgen van klachten en ongewone situaties. Dit vraagt om extra capaciteit en daarbij bestaat het risico dat reguliere controles niet meer worden uitgevoerd. Ook is er teveel nadruk op het ongedaan maken van de effecten en niet op het straffen dan wel voorkomen van herhaling. Dat geldt ook voor overtredingen die worden geconstateerd. Bijna 80% van de bedrijven die gecontroleerd werden, waren in overtreding. Vaak gaat het om administratieve zaken, maar daar moet wel op worden geacteerd. Ook is niet duidelijk of bedrijven die niet gecontroleerd zijn zich wel aan de regels houden.

Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht geworden. Hierin is de term 'milieu belastende activiteit' opgenomen. Dit is omschreven als een activiteit die nadelige gevolgen voor het milieu kan veroorzaken, niet zijnde een lozingsactiviteit op een oppervlaktewaterlichaam of een lozingsactiviteit op een zuiveringstechnisch werk of een wateronttrekkingsactiviteit. In Den Bosch zijn ongeveer 100 bedrijven die hiervoor een omgevingsvergunning moeten hebben, de overige bedrijven moeten voldoen aan algemene milieuregels. De bedrijven worden hiervoor ingedeeld in 6 milieucategoriën. Een vergunning kan ook nodig zijn bij tijdelijke werkzaamheden zoals asbestverwijdering en puinbreken. In Den Bosch zijn ongeveer 10 bedrijven die als risicovol aangemerkt kunnen worden omdat ze met gevaarlijke stoffen werken.
Het handhaven wordt gedaan op basis van een risicoprofiel. Hoe lager het risico des te minder controles er worden uitgevoerd. De gemeente is verantwoordelijk voor laag risicobedrijven, de hoog risicobedrijven vallen onder de provincie (OBDN). Het OBDN doet de controles volgens Regionaal Operationeel Kader, maar dat is sinds 2020 niet geactualiseerd. Daar wordt nu aan gewerkt. Dit zal nog dit voorjaar moeten worden vastgesteld. Door de aanpassing van de Omgevingswet vallen nu meer bedrijven onder toezicht van het OBDN. De gemeente controleert vooral horecabedrijven, de OBDN de overige bedrijven. Op zich is er voldoende personele bezetting en kennis om de controles uit te voeren. De controles worden zowel programmatisch als vanwege klachten uitgevoerd. Horecabedrijven worden steeds vaker integraal gecontroleerd, dus niet alleen op basis van milieu, maar op basis van ondermijnende criminaliteit en belastingontduiking. De gemeente controleer jaarlijks ongeveer 250 horecabedrijven, het OBDN zo'n 200 bedrijven in Den Bosch.

Bij een geconstateerde overtreding krijgt een ondernemer een periode om de tekortkoming te herstellen. Mocht een ondernemer dit niet doen dan kan de gemeente een dwangsom opleggen. Het komt echter zelden zover dat de dwangsom ook echt moet worden geïnd. 2022 was een uitzondering toen werd er 14 keer geïnd. Strafrechtelijke vervolging vindt weinig plaats omdat hiervoor bewijslast moet worden verzameld, wat meer tijd kost. Een bestuurlijke maatregel is dan vaak eenvoudiger en beter passend (in een dergelijk geval kan een bedrijf worden stilgelegd, wat bij een strafrechtelijk onderzoek vaak niet zo is). Er is geen sprake van een keiharde aanpak van milieudelicten.

Het aantal klachten dat gemeente en OBDN jaarlijks krijgt inzake milieu bedraagt ongeveer 1200. Het gaat dan meestal over teveel geluid, geuroverlast of bedrijfsuitvoering (bijvoorbeeld laden en lossen). De gemeente zet ook in op preventie.

Auteur: Alfred Heeroma

801 keer werd dit bericht gelezen