Op woensdag 18 maart 2026 vinden in de meeste gemeenten verkiezingen plaats, zo ook in Den Bosch. Dan worden de leden van de gemeenteraad gekozen, het hoogste orgaan dat de uitvoerende macht (burgemeester en wethouders) kan en moet controleren.
Aan de verkiezingen nemen politieke partijen mee, dat kunnen partijen zijn met landelijke status, maar ook lokale partijen. Een ieder die aan de voorwaarden voldoet, kan een politieke groepering laten registreren tot 22 december 2025. Als een groepering voldoet aan de voorwaarden dan kunnen tot 12 januari 2026 de kandidatenlijst worden aangeleverd.
In de Bossche gemeenteraad zijn 39 zetels te verdelen. Momenteel zijn er 16 partijen vertegenwoordigd in de gemeenteraad, wat het hoogste aantal partijen in een gemeenteraad in Nederland is. Op dit moment zijn 7 partijen met 1 zetel, 2 met 2 zetels, 3 met 3 zetels, 2 met 4 zetels, 1 met 5 zetels en 1 met 6 zetels. Er zijn 6 lokale partijen en 10 partijen met een landelijke achtergrond.
Na de verkiezing wordt gekeken welke partij de meeste stemmen heeft en die mag de zogenaamde formatie beginnen. Het is in de moderne Bossche geschiedenis niet voorgekomen dat 1 partij een absolute meerderheid heeft.
Op dit moment is D66 met 6 zetels de grootste partij. Zij hebben een coalitie gevormd met VVD, GroenLinks, Rosmalens Belang, CDA en PvdA.
Bij de komende verkiezingen zullen GroenLinks en PvdA met 1 lijst meedoen.
De coalitie stelt een plan op waaraan ze de komende 4 jaar gaat werken. Dit betekent niet dat zaken die de afgelopen 4 jaar in gang zijn gezet zomaar stop kunnen worden gezet. Immers de gemeenteraad heeft met deze plannen al ingestemd en stopzetting of aanpassing kan alleen als een nieuwe gemeenteraad daarmee akkoord gaat. Stopzetten of aanpassen van plannen kan juridische en/of financiële consequenties hebben.
De gemeenteraadsverkiezing trekt over het algemeen het minst aantal stemmers. De gemeente maakt geen wetten, maar kan wel grote invloed hebben hoe wetten en regels worden toegepast. Dit kan invloed hebben op de leefomgeving van mensen, maar ook of er genoeg voorzieningen zijn voor verenigingen en cultuur. Ook krijgt de gemeente steeds meer zaken die ze moet uitvoeren zoals jeugdzorg, Wmo en bijstand. Ook moet een gemeente zorgen voor voorzieningen zodat onderwijs mogelijk is. Door te stemmen bij een gemeenteraadsverkiezing kan mede bepaald worden waar meer en minder aandacht voor is.
Deze gemeenteraadsverkiezing is niet de eerstvolgende verkiezing. Door het voortijding vallen van het Kabinet Schoof, zal er op 29 oktober 2025 een Tweede Kamer verkiezing plaatsvinden. De Tweede Kamer doet landelijk wat een gemeenteraad lokaal doet, de uitvoerende macht controleren. Het grote verschil, afgezien lokaal en landelijk, is dat de Tweede Kamer wel gaat over het goed- of afkeuren van wetsvoorstellen. Het landelijke beleid heeft ook zijn weerslag op het lokale beleid.
De afgelopen periode is duidelijk geworden dat steeds meer gemeenten een eigen lijn zoeken in het beleid dat landelijk wordt uitgestippeld. Dit heeft ermee te maken dat de landelijke overheid steeds sterker geneigd is om regels aan te passen en wel zodanig dat het niet meer past in het lokale beleid. Anders gezegd, partijen in een gemeenteraad worden gekozen op basis van beloften die ze doen die mogelijk zijn conform landelijk beleid. Als het landelijk beleid verandert, dan kunnen de partijen lokaal de beloften niet meer waarmaken.
