Noodsituatie of zoeken naar de nooduitgang? Fotograaf: Alfred Heeroma - Bron: Den Bosch Politiek
Deze week ontving het boekje van de overheid 'Bereid je voor op een noodsituatie'. Dat is best bedenkelijk, want dit was 10 dagen nadat de eerste verspreiding was begonnen. Blijkbaar is de logistiek in Nederland niet zo goed als ik dacht, want binnen 72 uur dit bij de ruim 8 miljoen huishoudens krijgen, blijkt dus niet te lukken. Nu is het goed dat de overheid zorgt dat we nadenken over zaken die nog niet zijn gebeurt, want ik beweer al jaren preventie iets is waar de gemiddelde Nederlander slecht in is. Ik las het boekje en ik betwijfel of dit echt veel gaat helpen.
Dat we bewust worden van noodsituaties variërend van het uitvallen van stroom tot overstromingen of extreme hitte is natuurlijk prima. Je daar tegen wapenen met een extra voorraad water en lang houdbaar eten is ook goed, maar daar hoef je geen boekje over vol te schrijven. Wat mij vooral opviel is wat er niet in het boekje staat.
Op zich lijkt het prima dat de overheid zorgt dat hulpdiensten blijven functioneren als situaties ontstaan waarin dat lastiger wordt, zoals een overstroming of stroomuitval. Maar zoals wordt aangegeven, reken niet teveel op deze hulpdiensten en zorg voor redzaamheid. Dat is mooi, maar ik vrees dat er een groep van miljoenen mensen is die dat nu al niet is of kan zijn. Ik denk bijvoorbeeld aan mensen met een laag inkomen. Die hebben nu al moeite om financieel rond te komen, laat staan dat die € 70 per persoon apart kunnen leggen en hun keukenkastje kunnen vullen met een noodrantsoen. Daar wordt niet een oplossing voor aangeboden.
Ook de mensen die laaggeletterd zijn hebben het risico dat ze deze boodschap van de overheid niet of onvoldoende meekrijgen. Daarmee is het geen overbodige actie, maar schiet de overheid volgens mij wel tekort in de communicatie. Nog even afgezien van het lage vertrouwen dat veel Nederlanders in de overheid hebben. Ook komt het niet heel sterk over dat er geschreven wordt dat de overheid bezig is met het inrichten van noodsteunpunten. Die zijn er nu vaak niet, zijn een gemeentelijke verantwoordelijkheid en ik merk niet dat hier veel prioriteit aan wordt gegeven. Tijdens de koude oorlog had je de Bescherming Bevolking (BB) en die oefende ook regelmatig en meerdere burgers waren daarbij betrokken.
Nu wordt ons verzocht om een noodpakket samen te stellen, een noodplan te maken en met elkaar te praten. Dat laatste is een advies dat ik kort door de bocht vind. Al jaren proberen maatschappelijke organisaties te werken aan verbinding door mensen meer met elkaar in contact te brengen. Dat lukt ten dele en is een positieve ontwikkeling. Helaas is het vaak wel vechten tegen de bierkaai omdat het aantal eenzame mensen nog steeds toeneemt. Met het uitbrengen van een boekje waarin je mensen aanmoedigt om met elkaar te praten, zal dat niet ineens veranderen. Het is in die zin een slecht onderbouwde boodschap.
In het boekje wordt een scenario geschetst van wat er de eerste drie dagen gebeurt. Het is een nogal idealistisch beeld. Ik vrees dat een briefje 'Gesloten wegens stroomstoring, pin doet het niet' op grote groepen geen indruk zal maken en plundering niet is uitgesloten. Sowieso lees ik heel weinig over veiligheid. Want bij bedrijven en woningen zullen alarmsystemen ook niet werken. Zelfs 'aanbellen' bij de buren zal niet werken en ik betwijfel of 'kloppen' in alle gevallen zal leiden tot het gewenste contact.
Geen stroom, geen water, geen internet en dan verwachten dat mensen niet in paniek raken, is een behoorlijk naïeve gedachte. Ook de gedachte dat we elkaar zullen gaan helpen zal lang niet voor iedereen gelden. Zelfs zonder een noodsituatie staan hele bevolkingsgroepen tegenover elkaar, mede veroorzaakt door de overheid die ons nu allen aanmoedigt om met elkaar te praten en elkaar te helpen.
Wat ik uitermate zwak aan dit boekje vind is dat ze allerlei zaken aandragen die in geval stroomuitval helemaal niet meer werken. Je kan geen 112 bellen, geen NL-Alert versturen of internet raadplegen. Ik betwijfel ook of sirenes nog werken. Dat is wellicht iets wat bruikbaar is als de Russen binnenvallen, maar bij een lokaal noodgeval zal dat zomaar niet beschikbaar kunnen zijn. En dan heb ik het nog niet eens over het gevolg als de stroomuitval niet lokaal is.
Volgens het boekje kun je beter nu alvast allerlei websites gaan raadplegen om de benodigde informatie bij elkaar te sprokkelen en als je geen antwoorden vindt, kun je vragen stellen. Ik vraag me dan wel weer af hoe die antwoorden terug gecommuniceerd worden naar burgers? Wat ik nu op de vraag en antwoord site zie staan zijn wel heel algemene vragen. Want ik denk dat er meerdere burgers zijn die zich afvragen wat ze moeten doen als ze hun kind niet meer kunnen terugvinden (een plan kan ook wel eens niet werken) of als je elektronisch slot hebt (druppel of toegangspas) hoe je je woning dan inkomt of als je een noodknop om je nek hebt hangen of deze nog wel werkt?
Maar wat ik nog het meest ergerlijke vind aan dit alles is dat een overheid mij probeert voor te bereiden op een noodsituatie, terwijl diezelfde overheid al decennia allerlei waarschuwingen van burgerorganisaties, wetenschappers en bedrijfsleven in de wind slaat. Al 20 jaar negeren ze habitatrichtlijnen met als gevolg dat we nu het meest vervuilde oppervlaktewater in Europa hebben, waterleidingmaatschappijen roepen na 2027 geen garanties meer te kunnen geven voor leveren van de basisvoorziening drinkwater, netwerkbeheerders waarschuwen voor stroomonderbrekingen, doctoren waarschuwen tegen ongezond voedsel en gebruik van (giftige) gewasbestrijdingsmiddelen, natuurorganisaties van de risico's van verlies aan biodiversiteit. Maar ook de bedreiging van gebruik staalslakken en pfas voor de gezondheid.
En regeren is vooruitzien. Dat doet deze regering al decennia ondermaats en namens die regering worden burgers nu opgeroepen met elkaar te praten. Ammehoela, want als men in Den Haag het goede voorbeeld zou willen geven dan verwacht ik na het weekend dat men niet alleen met elkaar praat, maar ook komt met daadkracht voor dit land. Als ze zo doorgaan, dan komt er moment dat ik me ga afvragen waar hier de nooduitgang is.
